survey-1594962_1920

Dodano 27 października 2020 Do Aktualności, Wyróżnione

Jak zaprojektować dobrą ankietę on-line?

Ankiety on-line są najszybszym narzędziem, dzięki któremu w łatwy sposób zbierzemy dużą ilość danych, praktycznie gotowych do analizyW internecie można dotrzeć do dużej liczby respondentów i – co najważniejsze – uzyskać informacje, które czasem ciężko zdobyć innymi metodami (np. na pytanie o oczekiwania finansowe ankietowani chętniej odpowiedzą w anonimowej ankiecie niż w bezpośrednim wywiadzie). Dzięki dużej liczbie programów i stron internetowych bardzo proste stało się również tworzenie ankiet. Ankiety on-line wykorzystywane są do badania konsumentów, pracowników wewnątrz firm, nawet do zbierania danych do prac dyplomowych na studiach. Niestety w związku z ich popularnością i łatwością tworzenia, bardzo często można spotkać się ze źle skonstruowanymi kwestionariuszami, zawierającymi wiele błędówJaka zatem powinna być ankieta? Poniżej postaram się odpowiedzieć na to pytanie.  

  1. Jest krótka i konkretna 

Ankieta powinna być możliwie jak najkrótsza, co pozwoli na utrzymanie uwagi respondentów i uzyskanie szczerych odpowiedzi. Długie kwestionariusze, zawierające podobne typy pytań powodują, że badani zaczynają odpowiadać automatycznie, bez zastanowienia, by jak najszybciej skończyćZdarza się również, że długie ankiety z powtarzającymi się typami pytań są wypełniane rzetelnie jedynie do pewnego momentu, po czym znudzony respondent opuszcza badanie lub wybiera losową odpowiedź
Warto zwrócić uwagę, by forma pytań była zróżnicowana. Wielki blok w powtarzającym się schemacie „oceń na skali…” na pewno odstraszy niejednego respondenta i zniechęci go do dalszego wypełniania kwestionariusza. Co gorszamoże go zrazić także do innych ankiet, które mógłby wypełnić w przyszłości. 

  1. Odpowiada na postawione pytania badawcze 

Przed stworzeniem ankiety należy zastanowić się, co chcemy zbadać i jakie odpowiedzi możemy uzyskać. Pomoże nam w tym sformułowanie celu badania oraz problemów badawczych – bo to na nie ma odpowiadać ankieta. Dobry kwestionariusz składa się jedynie z pytań odnoszących się do problemów badawczych lub weryfikujących hipotezy postawione wcześniej. Tworzenie kwestionariuszy często wiąże się z pokusą zbadania jak największej ilości zagadnień za jednym razem. To błąd! Skupmy się raczej na podstawowych problemach, jakie nas interesują, i nie dokładajmy sobie nowych. 

     2. Uwzględnia wszystkie istotne warianty odpowiedzi 

Tworząc pytania zamknięte (z konkretnymi odpowiedziami do wyboru), zawsze starajmy się, by kafeteria była wyczerpująca (każdy znajdzie dla siebie odpowiednią opcję) i rozłączna (odpowiedzi różnią się od siebie i nie pokrywają zakresem). Przykładowo, jeśli podamy wiek w przedziałach 15-18 i 18-21, dla osoby w wieku 18 lat dwie odpowiedzi będą prawidłowe. Żaden z badanych respondentów nie powinien mieć problemu z wybraniem konkretnej odpowiedzi, zwłaszcza jeśli tworzymy pytanie jednokrotnego wyboru. Może zdarz się, że podczas tworzenia kwestionariusza zapomnimy o istotnym elemencie kafeterii  aby tego uniknąć poprośmy o opinię osobę z zewnątrz, która być może zwróci uwagę na coś, o czym sami nie pomyśleliśmy. 

W kafeterii wypisujmy jedynie te najpopularniejsze warianty lub takie, na których zbadaniu szczególnie nam zależy, ponieważ ułatwi to dalszą analizę i zdecydowanie poprawi estetykę ankiety. Zawsze jednak pamiętajmy o odpowiedzi „inne”. Nie da się przewidzieć wszystkich możliwych odpowiedzi, dlatego dodanie na końcu tego wariantu ratuje naszą ankietę przed zakrzywieniem wyników (zmuszeniem respondentów do wyboru odpowiedzi, która nie zgadza się z ich przekonaniami, przez co uzyskane wyniki nie będą oddawać rzeczywistości) lub pominięciem pytania czy wręcz porzuceniem kwestionariusza przez respondentów. 

    3. Ma właściwą konstrukcję pytań 

Każde pytanie powinno być odpowiednio sformułowane i jednoznaczne w interpretacjijak np. „Czy ten artykuł okazał się pomocny?”. Natomiast pytanie: „Czy ten artykuł okazał się pomocny i interesujący?” nie powinno znaleźć się w ankiecie, ponieważ pytamy w nim o dwie rzeczy. Jeśli w kwestionariuszu pojawiają się pytania filtrujące (czyli o dane, które różnicują wewnętrznie grupy badanych osób, np. o specyficzne doświadczenie), zaprojektujmy ankietę tak, by po udzieleniu odpowiedzi sama przenosiła respondenta do odpowiedniego dla danej grupy pytania. Dzięki rozwojowi technologii i aplikacji webowych umożliwiających tworzenie ankiet jest to łatwe do zrealizowania i bardzo pomocne dla obu stron. Można w ten sposób uniknąć wielu błędów związanych z niedoczytaniem przez badanych polecenia: „jeżeli tak, to przejdź do pytania nr…”. 

    4. Ma odpowiedni układ 

Ankieta powinna składać się z krótkiego wprowadzenia, w którym poinformujemy badanych o celu naszego badania, anonimowości respondentów (jeżeli faktycznie ją zapewniamyoraz o tym, do kogo jest ona skierowana. Sam kwestionariusz powinien być przejrzysty. Jeśli mamy duże tabele i sekcje z powtarzającymi się pytaniami jednego typu (np. ze skalą Likerta) – i nie da się ich niczym zastąpić, starajmy się je rozdzielać, by nie tworzyły jednego wielkiego bloku. Dobrze, jeśli ankieta pojawia się etapami: możemy posortować pytania według tematyki i wyświetlać po kilka na stronie. Widoczny pasek postępu lub numeracja stron pomogą ankietowanym w śledzeniu i kontrolowaniu swojego progresu. Na zakończenie pamiętajmy o podziękowaniu i podaniu informacji, czy i gdzie dostępny będzie raport zawierający wyniki badania. 

 Jak widać tworzenie ankiet jest łatwe, jeśli pamięta się o kilku podstawowych zasadach. Dzięki nim dane, które uzyskamy będą wartościowe, a ankietowani z chęcią otworzą naszą kolejną ankietę. 

***
Autor:
Małgorzata Rogowska,

Research Executive w MJCC, gdzie zajmuje się planowaniem i realizacją badań jakościowych i ilościowych związanych z rynkiem pracy. Badała zarówno kandydatów, jak i pracowników firm, takich jak: McDonald’s czy Pepco. Współtwórca raportu “Marka pracodawcy w obliczu pandemii”. Ma szerokie doświadczenie w badaniu opinii seniorów, brała też udział w międzynarodowych projektach badawczych w krajach CEE. Uczestniczka Kongresu Młodej Socjologii i absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie ukończyła filologię polską i socjologię – analizę danych i badania społeczne. Fanka gier logicznych, komputerowych i planszowych, dzięki którym doskonali zdolności analityczne.

Tagi : , , , , ,